Trądzik pospolity – przyczyny, skuteczne metody leczenia i pielęgnacji

Trądzik pospolity (Acne Vulgaris) to powszechna choroba skóry w przebiegu, której dochodzi do pojawienia się widocznych zmian, łatwo można dostrzec zaskórniki, grudki i krosty, ale to nie wszystko. Zostań z nami, a dowiesz się, jakie są przyczyny występowania trądziku pospolitego oraz jakie są skuteczne sposoby radzenia sobie z nim.

Przyczyny powstawania trądziku pospolitego

Mechanizm powstania trądziku pospolitego to interakcja złożona, na którą wpływ ma wiele różnych czynników, wpływających na pojawianie się zmian skórnych i rozwój stanu zapalnego. Nie jest to jednak choroba zakaźna, czyli taka, którą można się zarazić.

W przypadku dermatozy, jaką jest trądzik pospolity — przyczyn jest dużo, niektóre z nich to:

• predyspozycje genetyczne – często odgrywają główną rolę u osób z silnym trądzikiem, zatem ta grupa jest najbardziej narażona na ryzyko jego występowania,

• zwiększona aktywność gruczołów łojowych,

• kolonizacja bakterii Cutibacterium Acnes w przewodzie wyprowadzającym,

• reakcja zapalna,

• reakcja immunologiczna,

• blokowanie ujścia gruczołów łojowych przez czopy rogowe,

• problemy hormonalne (szczególnie androgeny pobudzają produkcję sebum),

• nieodpowiednia dieta (wpływ na tworzenie się trądziku mają produkty o wysokim indeksie glikemicznym oraz mleko),

• długotrwały stres, złe samopoczucie i obniżenie odporności organizmu.

Rodzaje trądziku pospolitego – objawy charakterystyczne dla każdego typu

Zazwyczaj mówi się o trądziku niemowlęcym oraz trądziku młodzieńczym, choć coraz częściej borykają się z nim także osoby w wieku dojrzałym, to tzw. trądzik wieku dorosłego. Tak naprawdę problem może dotknąć każdego. Często w przebiegu trądziku pospolitego zmiany lokalizują się nie tylko na twarzy, zdarza się, jednak, że rozsiewają się także na szyję, ramiona, dekolt i górną część pleców. Niezależnie od stopnia zaawansowania trądziku pospolitego na skórze można dostrzec poszerzone ujścia mieszków włosowych. Schorzenie charakteryzuje się nawrotowym charakterem zmian, które są ściśle powiązane głównie z nadmiernym wydzielaniem łoju.

Objawy trądziku pospolitego są też uzależnione od rodzaju schorzenia oraz jego nasilenia. Na skórze można łatwo zauważyć: zaskórniki (otwarte i zamknięte) krosty, grudki, a nawet ropnie. Dodatkowo widoczne mogą być przebarwienia pozapalne oraz blizny. Ze względu na postać choroby, wyodrębnia się trądzik łagodny, umiarkowany, jak również trądzik o ciężkim przebiegu.

Wyróżniamy cztery postaci kliniczne w przebiegu trądziku pospolitego:

1. Trądzik młodzieńczy – występuje w okresie dojrzewania, najczęściej po kilku latach trwania samoistnie ustępuje. Zazwyczaj na twarzy, klatce piersiowej i plecach zauważa się trądzik zaskórnikowy oraz trądzik grudkowo-krostkowy.

2. Trądzik ropowiczy – obecne są torbiele ropne, na których miejscu pojawiają się nierówne i wciągnięte blizny.

3. Trądzik skupiony – zazwyczaj dotyka mężczyzn. Na skórze widać bardzo duże zaskórniki, głębokie nacieki oraz torbiele ropne. Symptomy często zajmują okolicę pachową oraz pachwinową, a nawet pośladki. Przy gojeniu zostają blizny.

4. Trądzik bliznowcowy – w obrębie wykwitów trądzikowych wytwarzają się bliznowce.

Ze względu na czynniki prowokujące, istnieje podział na: trądzik zawodowy (może go powodować chlor czy oleje), trądzik kosmetyczny (mogą go powodować róże, pudry), jak również trądzik polekowy (wpływ mogą miećbarbiturany, steroidy, jod, witamina B12). Te zmiany trądzikowe po wyeliminowaniu czynników prowokujących ustępują.

Rzadziej spotykane postaci trądziku to:

• Trądzik z wydrapania – można go zaobserwować zazwyczaj u dorastających dziewcząt i młodych kobiet. Cechy charakterystyczne to: przewlekle wyciskane oraz złuszczane łagodne zaskórniki albo grudki zapalne. W wyniku czego powstają nadżerek, a nawet blizny.

• Trądzik piorunujący – z objawami ogólnymi i ciężkim przebiegiem, rozpoznaje się u młodych mężczyzn. Przy wykwitach obserwuje się również: złe samopoczucie, leukocytozę, przyspieszony OB, bóle kostno-stawowe, gorączkę, spadek masy ciała.

Żeby zapobiec nasilaniu się trądziku, unikać trzeba agresywnych kosmetyków, które mogłyby wysuszyć i ściągnąć naskórek, ponieważ prowadzi to właśnie do wzmożonej pracy gruczołów łojowych i nasilenia łojotoku. Zamiast tego, warto wybierać łagodne produkty przeznaczone do pielęgnacji cery trądzikowej. Ponadto najlepszym wyjściem jest kontakt z dermatologiem oraz ścisła dieta oparta na warzywach i owocach oraz zdrowych tłuszczach.

Jak wygląda trądzik?

GALERIA

Dlaczego istotna jest diagnostyka trądziku pospolitego?

Do dermatologa powinien zwrócić się każdy, kto zauważa u siebie na skórze niepokojące zmiany. Diagnoza trądziku pospolitego opiera się głównie na wywiadzie medycznym – w celu ustalenie możliwych czynników ryzyka i współistniejących warunków nasilających symptomy. Lekarz zwraca uwagę na: historię choroby, objawy zgłaszane przez chorego, genetyczne skłonności, dietę oraz obecny w życiu chorego stres. Diagnostyka trądziku pospolitego opiera się również na ocenie klinicznej, dermatolog bada skórę, by zidentyfikować charakterystyczne zmiany, jak zaskórniki, krosty, grudki czy torbiele.

Zależnie od rodzaju oraz nasilenia objawów, specjalista może zastosować dodatkowe metody diagnostyczne, jak dermatoskopia (badanie to pozwala na dokładniejszą ocenę zmian skórnych), gdzie skrawki skóry barwione wodorotlenkiem potasu (KOH) ujawniają grzyby o charakterystycznej strukturze. Dość często lekarz zleca badania laboratoryjne, szczególnie hormonalne. Zdarza się, że konieczna jest równoległa współpraca z endokrynologiem. Dermatolog, podejrzewając, że obecność niektórych bakterii na skórze powoduje trądzik, może zdecydować się na badanie przy pomocy lampy Wooda. Pod wpływem światła UV emitowanego przez lampę Wooda, bakterie mogą fluorescencjować w charakterystycznych kolorach (na żółto-zielone), co pomaga w ich identyfikacji.

Rozszerzanie diagnozy może okazać się kluczowe, by w pełni ocenić stan zdrowia chorego, a tym samym opracować optymalny plan leczenia. Diagnostyka trądziku pospolitego jest istotna, ponieważ dzięki niej można skutecznie leczyć zmiany, biorąc pod uwagę indywidualne potrzeby, ponadto szybciej zminimalizować ryzyko przykrych powikłań, typu blizny czy przebarwienia.

Niektóre rodzaje trądziku pojawiają się spontanicznie, w dodatku mogą znacznie pogarszać stan skóry. Co gorsza, bardzo trudno jest przewidzieć, jak trądzik będzie ewaluował, ponieważ są to sprawy indywidualne. Przy pojawieniu się niepokojących zmian trądzikowych zawsze należy skontaktować się z lekarzem!

Jak powinno wyglądać skuteczne leczenie trądziku pospolitego?

W przypadku samodzielnego leczenia trądziku o lekkim nasileniu, gdy po trzech miesiącach stosowania preparatów bez recepty nie widać poprawy albo, jeżeli trądzik ma umiarkowany lub ciężki przebieg, trzeba wybrać się na wizytę do dermatologa. Lekarz dobiera leczenie do rodzaju trądziku, a także stopnia jego nasilenia. Pewne metody leczenia działają efektywnie na trądzik niezapalny, czyli zaskórniki zamknięte, natomiast inne w przypadku trądziku zapalnego, czyli obecnych przykładowo guzków zapalnych. Zazwyczaj najskuteczniejsze okazuje się leczenie skojarzone, co oznacza, że lekarz może wdrożyć jednocześnie miejscowe leki (nakładane na skórę), jak i leki doustne (tabletki).

W miejscowym leczeniu trądziku wykorzystuje się np.:

• Miejscowe retinoidy – są stosowane jako podstawowy lek w terapii trądziku. Należy jednak uważać, ponieważ mogą mieć działanie drażniące, szczególnie na początku leczenia.

• Nadtlenek benzoilu – pewne produkty przeciwtrądzikowe mają w sobie nadtlenek benzoilu, ale w połączeniu z antybiotykiem lub retinoidem. Nadtlenek benzoilu może podrażniać i nadmiernie złuszczać skórę, dlatego również należy być ostrożnym w jego stosowaniu.

• Antybiotyki stosowane miejscowo – są o silnym działaniu przeciwzapalnym, ponadto przeciwbakteryjnym. Nie powinno się ich używać przy jednoczesnym stosowaniu antybiotyków doustnych.

• Kwas azelainowy – zazwyczaj w postaci żelu albo kremu o stężeniu 15-20%. Jest często stosowany, ze względu na dobrą tolerancję, bezpieczeństwo oraz działanie rozjaśniające skórę z przebarwień potrądzikowych, co ważne, może być stosowany także w ciąży.

• Leczenie miejscowe wspomaga się też innymi kwasami działającymi przeciwtrądzikowo – kwas migdałowy, kwas pirogronowy, kwas salicylowy, kwas glikolowy, kwas hialuronowy.

W leczeniu trądziku przy pomocy terapii doustnej (tzw. leczenie ogólne) wykorzystuje się np.:

• Leczenie izotretynoiną i leczenie hormonalne – stosowane w postaci umiarkowanej oraz ciężkiej trądziku. Izotretynoina ma wiele skutków ubocznych, bo obciąża wątrobę – konieczne laboratoryjne badania kontrolne. Ponadto prowadzi do ciężkiego uszkodzenia płodu w przypadku ciąży – konieczność stosowania środków antykoncepcyjnych 4 tygodnie przed leczeniem i przynajmniej 4 tygodnie po zakończeniu terapii. Mimo to odznacza się wielką skutecznością leczenia nawet ciężkich postaci trądziku. Sama izotretynoina nie ma bezpośrednio właściwości antybakteryjnych, ale świetnie redukuje populację P. acnes przez modyfikację mikrośrodowiska mieszków włosowych. Izotretynoinę przyjmuje się przez okres kilku miesięcy. Natomiast jeśli chodzi o leki hormonalne, to często zleca się leczenie estrogenami w postaci tabletek antykoncepcyjnych kobietom z trądzikiem. Jednak znaczną poprawę można dostrzec dopiero po upływie 3-6 miesięcy.

• Antybiotykoterapię – w postaci tetracykliny oraz makrolidy i łączy się ją z miejscowym leczeniem trądziku. Po zakończeniu terapii lekarz może jeszcze zdecydować się na podtrzymujące leczenie trądziku przy pomocy leków miejscowych, by zapobiec nawrotom trądziku.

Biorąc pod uwagę fakt, że trądzik pospolity ma postać przewlekłą, jego leczenie trwa zazwyczaj długo. Terapię trzeba kontynuować przynajmniej przez 2-3 miesiące. Trądzik związany z konkretnym czynnikiem, tak samo jak trądzik młodzieńczy, można wyleczyć, a nawet pozbyć się go samoistnie. W innych przypadkach specjalistyczne leczenie trądziku również jest w stanie spowodować ustąpienie choroby.

Możliwe do wykonania zabiegi na trądzik pospolity

Istnieją również specjalistyczne zabiegi na trądzik pospolity, czym zajmuje się kosmetologia estetyczna. Takie zabiegi zalecane są szczególnie w przypadku ciężkich i umiarkowanych zmian, przebarwień oraz w nieudanym leczeniu blizn potrądzikowych, z którymi ciężko się też uporać domowymi sposobami. Do wyboru istnieją:

Peelingi chemiczne mają różne składy, często tworzy się mieszanki kilku różnych substancji. Peelingi rozluźniają połączenia pomiędzy komórkami skóry, przez co dochodzi do złuszczania się jej zewnętrznych warstw. W zależności od rodzaju, stężenia i pH zastosowanego preparatu, uzyskujemy różną siłę działania. Peelingi dla skóry trądzikowej zawierają substancje o antybakteryjnym, oczyszczającym i normalizującym działaniu.

Peeling kawitacyjny polega na złuszczeniu skóry, dzięki zastosowaniu ultradźwięków. Podczas zabiegu wykorzystuje się zjawisko kawitacji, które polega na szybkiej przemianie z fazy ciekłej w fazę gazową pod wpływem zmniejszenia ciśnienia.

Mikrodermabrazja charakteryzuje się mechanicznym złuszczaniem wierzchnich warstw naskórka. Działa silniej niż peeling kawitacyjny, zatem może być wykorzystywany na grubszej skórze, także efekty również mogą być lepsze.

Laser frakcyjny wpływa na obkurczenie rozszerzonych porów, pomaga w normalizacji pracy gruczołów łojowych, dodatkowo zabija bakterie, przyczyniające się do występowania trądziku pospolitego. Taka laseroterapia hamuje powstawanie zmian ropnych oraz zaskórników.

Karboksyterapia wykorzystuje dwutlenek węgla do poprawy kondycji i wyglądu skóry. Przy użyciu niewielkiej igły podaje się dwutlenek węgla w skórę, ewentualnie do tkanki podskórnej. Zabieg pomaga zwiększyć przepływ krwi oraz rozszerzyć naczynia krwionośne.

Terapia fotodynamiczna (PTD) wykorzystuje niebieskie światło o bakteriobójczym działaniu. Podczas zabiegu niszczy się bakterie w zarodku, hamuje wydzielanie gruczołów łojowych i wygładza skórę alergiczną, dodatkowo usuwa się również przebarwienia.

Czy istnieją domowe sposoby na trądzik pospolity?

Do pielęgnacji skóry trądzikowej szczególnie poleca się smarowanie twarzy preparatami zawierającymi herbaciany, rycynowy, lawendowy lub różany olejek. Godne uwagi jest również przemywanie twarzy tonikiem na bazie ogórka, ze względu na obecność witamin A, C oraz E, bo wspomaga regenerację skóry i działa na nią odżywczo.

Przy leczeniu trądziku zaleca się picie dużej ilości wody oraz herbat ziołowych, np. napary z rumianku, z nagietka lekarskiego, z fiołka trójbarwnego, ze skrzypu polnego czy z łopianu.

Warto też zwracać uwagę na higienę osobistą i starać się nie dotykać twarzy, by nie rozsiewać bakterii, ponadto regularnie prać ręczniki, pościel i poszewki. Należy również unikać wykorzystywania domowych sposobów, które mogą powodować podrażnienia skóry i nasilać trądzik, jak mycie twarzy gorącą wodą i mocne pocieranie skóry ręcznikiem.

Szczególnie istotna jest również nauka walki ze stresem, a tym samym poznanie możliwych metod wpływania na redukcję stresu, ponieważ ten czynnik znacznie pogłębia zmiany. Stres powoduje wzrost androgenów nadnerczowych, co może być bezpośrednią przyczyną trądziku pospolitego.

Jak powinna wyglądać właściwa pielęgnacja skóry z trądzikiem pospolitym?

W procesie pielęgnacji skóry trądzikowej trzeba opierać się na dokładnym oczyszczaniu. Nie wolno jednak ani wyciskać, ani drapać zmian skórnych. Warto także unikać przesuszania skóry. Niezwykle ważna jest ochrona przeciwsłoneczna, stosowana na twarzy przez cały rok. Nie każdy zdaje sobie z tego sprawę, ale także trzymanie telefonu komórkowego przy twarzy może wywołać infekcję skórną, dlatego powinno się dezynfekować potencjalnie szkodliwe przedmioty, które mogłyby pogarszać stan skóry.

Niezwykle ważna okazuje się pielęgnacja cery trądzikowej przy pomocy właściwie dobranych, wysokiej jakości dermokosmetyków, dedykowanych specjalnie przy tej dermatozie o bogatym składzie.

Poznaj serum na trądzik pospolity Sevolium

Sevolium to wysokiej jakości serum przeciwtrądzikowe Anti Acne, ponieważ zapewnia kompleksową pielęgnację cery z problemami. Dba o jej nawilżeni, przywraca sprężystość oraz gładkość. Produkt działa matująco, hamuje nadmierną pracę gruczołów łojowych skóry, dzięki czemu reguluje wydzielanie sebum. Dzieje się tak, ponieważ ma unikatowy skład. Znajdziesz w nim takie substancje, jak: wyciąg z kory oraz liści, ekstrakt z lukrecji, wyciąg z drożdży, ekstrakt z nagietka czy cynk i miedź. Nasz produkt dzięki nim łagodzi ogniska zapalne, niweluje trądzik zaskórnikowy, a także działa antybakteryjnie. Co ważne przy regularnym stosowaniu redukuje powstawanie charakterystycznych zmian trądzikowych i blizn.

Ten wysokiej jakości preparat, choć nie leczy i nie zastąpi leczenia, to jednak stanowi doskonałe wsparcie skóry objętej trądzikiem pospolitym, ponieważ ułatwia pielęgnację, regeneruje skórę, a także łagodzi przykre zmiany skórne.

Czy dieta może wpływać na pracę gruczołów łojowych?

Konieczne jest ograniczenie spożycia soli, cukru oraz wysoko przetworzonych produktów, aby zminimalizować ryzyko powstawania zmian zapalnych na skórze. Korzystnie na cerę wpłynie dieta bogata w cynk, witaminy, błonnik oraz w odpowiedni poziom nawodnienia.

Zdarza się, że niedobry przyczyniają się do nasilenia objawów, tyczy się to np.: witaminy C, E, i cynku – mają one działanie przeciwzapalne, dodatkowo pomagają regulować stan cery. A także witaminy B3 (niacyna) – redukuje nasilenie zmian skórnych i łojotok. Należy także zwrócić uwagę na poziom witaminy D – reguluje bowiem proces rogowacenia naskórka oraz zmniejsza trądzik.

Zmiany natomiast zaostrzać mogą: czekolada, ostre przyprawy, potrawy o wysokim indeksie glikemicznym.

Odpowiednio skomponowana dieta wegetariańska i wegańska jest bogata w dużą ilość substancji o działaniu przeciwzapalnym, może więc pozytywnie wpłynąć na stan skóry i być dobrą dietą na trądzik pospolity. Należy jednak pilnować dostatecznej ilości białka. Warto także zwrócić uwagę, by jadłospis nie zawierał owoców bogatych w dużą ilość cukru z wysokim indeksem glikemicznym, jak to jest w przypadku np. suszonych owoców lub słodyczy.

Dobrym rozwiązaniem jest monitorowanie laboratoryjnych wyników krwi w porozumieniu z lekarzem, a w razie potrzeby ewentualna suplementacja: witamin E, C, D, B3 i cynku.

Jest możliwe zapobieganie trądzikowi?

Bardzo trudno jest zapobiec występowaniu zmian o charakterze trądzikowym, nawet przy zastosowaniu rygorystycznej diety, ponieważ to dość skomplikowany mechanizm. Konieczne okazuje się wdrożone na wczesnym etapie leczenie i właściwa pielęgnacja. Tylko w ten sposób można zminimalizować nasilenie zmian, a tym samym powstawanie blizn i przebarwień.

Podsumowanie

Trądzik pospolity (Acne Vulgaris) należy do najczęstszych chorób skóry, wymagających opieki dermatologicznej i intensywnego leczenia trądziku. Zdarza się, że ustępuje samoistnie, jak to jest np. przy trądziku młodzieńczym lub polekowym, jednak często z przewlekłymi zmianami borykają się również dorośli. Trądzik pospolity można skutecznie leczyć, warto kurację lekarską uzupełnić również właściwą pielęgnacją dermokosmetyczną, odpowiednią dietą oraz zdrowym stylem życia. Takie holistyczne podejście pozwoli szybciej cieszyć się dobrą kondycją skóry.

FAQ

1. Czy stres może pogłębiać trądzik?

   Stres może prowadzić do zwiększonej produkcji hormonów, które stymulują wydzielanie sebum. Nadmiar sebum przyczynia się do zatykania porów i nasilenia trądziku. Wpływ stresu na skórę jest wynikiem działania kortyzolu, który wpływa na gruczoły łojowe, powodując ich intensywniejszą pracę. Ograniczanie stresu pomaga zredukować ten efekt i poprawić kondycję skóry.

2. Czy używanie filtrów przeciwsłonecznych jest ważne przy trądziku?

   Ochrona przed słońcem jest kluczowa w leczeniu trądziku, ponieważ niektóre leki zwiększają wrażliwość skóry na promieniowanie UV. Ekspozycja na słońce bez ochrony może prowadzić do blizn i przebarwień. Stosowanie kremów z filtrem SPF i unikanie silnego nasłonecznienia pomaga zapobiegać tym problemom.

3. Czy trądzik mija z wiekiem?

   Trądzik u niektórych osób ustępuje z wiekiem, ale u innych może utrzymywać się również w dorosłości. Jego przebieg zależy od indywidualnych czynników, takich jak genetyka i gospodarka hormonalna. Wpływ tych uwarunkowań decyduje o długości trwania problemu skórnego.

Bibliografia

1. Webster G. F., Rawlings A. V., Trądzik. Diagnostyka i leczenie, 2010.

2. Martini M., Kosmetologia i farmakologia skóry, 2014.

3. Przybylak-Zdanowicz M., ABC kosmetyki naturalnej, 2014.

4. Lenartowicz I., Skin Doctor Biblia zdrowej cery, 2018.

5. Layton A. M., Thiboutot D., Bettolo V., Trądzik. Kompendium, 2018.